Fitubjúgur (e. lipoedema) er langvinnur sjúkdómur þar sem fitufrumur á ákveðnum svæðum líkamans stækka óeðlilega og safna meiri fitu en venjulega. Þetta veldur breytingum á fituvefnum og getur leitt til bólgu og óþæginda. Fitubjúgur er ekki það sama og offita, þótt sjúkdómunum sé oft ruglað saman.
Sjúkdómurinn er algengari hjá konum.
Einkenni
Líkamleg einkenni koma yfirleitt svipað fram á báðum hliðum líkamans. Fitusöfnun á ákveðnum stöðum á líkamanum. Algengustu staðirnir eru:
- Mjaðmir
- Rass
- Læri
- Kálfar
- Upphandleggir
Önnur einkenni geta verið:
- Þyngsli, verkir og/eða eymsli í fituvef á viðkomandi líkamshlutum
- Ójafnt og hraunkennt yfirborð fituvefja
- Húðin yfir svæðinu getur verið köld viðkomu og/eða viðkvæm fyrir snertingu
- Marblettir við lítil tilefni
- Æðaslit og/eða æðahnútar
- Við þyngdartap minnkar fituvefur á þessum svæðum hægar en annars staðar á líkamanum
- Liðirnir geta verið mjög hreyfanlegir og líkamsstaða skökk, sérstaklega við hné og ökkla
- Þreyta
- Andleg vanlíðan vegna óþæginda og erfiðrar upplifunar tengdrar sjúkdómnum
Orsakir
Helstu orsakir fyrir fitubjúg:
- Erfðir
- Hormónabreytingar, til dæmis við:
- Kynþroska
- Meðgöngu
- Notkun hormónagetnaðarvarna
- Breytingarskeiðið
Greining
Læknir getur greint fitubjúg með heilsufarssögu og skoðun. Við greiningu er í sumum tilfellum notast við aðrar rannsóknir til þess að útiloka aðra sjúkdóma.
Meðferð
Markmið meðferðar við fitubjúg er að draga úr einkennum og bæta líðan. Meðferðin er einstaklingsbundin og getur meðal annars falið í sér ráðgjöf hjá næringarfræðingi, heilsueflandi móttöku á heilsugæslu, sjúkraþjálfun og sálfræðimeðferð.
Hvað get ég gert?
- Tileinka sér heilbrigðan lífsstíl. Góð ráð til að breyta um venjur.
- Borðað hollan og fjölbreyttan mat. Hér finnur þú ráðleggingar um mataræði og leiðir til að bæta mataræði þitt.
- Haldið stöðugri þyngd. Snöggleg þyngdaraukning getur aukið einkenni fitubjúgs.
- Stundað reglulega hreyfingu. Gildi hreyfingar er mikilvægt og sóknarfærin liggja víða.
- Efla góðar svefnvenjur til að koma í veg fyrir svefntruflanir. Hér finnur þú leiðir til að bæta svefninn.
- Notað þrýstifatnað og /eða þrýstistígvél sem er hægt að kaupa í stoðtækjaverslunum.
- Góð húðumhirða þar sem notaðar er mildar sápur og rakakrem.
Hvenær skal leita aðstoðar?
Hafir þú áhyggjur af því að þú sért með fitubjúg getur þú leitað til heilsugæslunnar.
Heilsubrú Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins býður upp á fræðslu um fitubjúg og einstaklingsviðtöl þar sem farið er yfir greiningu og meðferðir við fitubjúg.