Hettusótt

Hettusótt er bráð og smitandi veirusýking sem leggst oftar á börn en fullorðna. Sýkingin er yfirleitt hættulaus og gengur fljótt yfir en hún er þekkt fyrir að valda alvarlegum fylgikvillum sérstaklega hjá unglingum og fullorðnum. Flestir fá hettusótt bara einu sinni á ævinni.

Einkenni sjúkdómsins eru oftast væg hjá börnum en leggjast þyngra á unglinga og fullorðna. Helstu einkenni eru:

•  Hiti
• Bólga og særindi í munnvatnskirtlum
• Erfiðleikar við að tyggja
• Höfuðverkur
• Lystarleysi
• Slappleiki

Smit berst með úða frá öndunarfærum (t.d. með hnerra). Meðgöngutími sjúkdómsins, það er sá tími sem líður frá því að einstaklingur smitast og þar til sjúkdómseinkenni koma fram, er um 2-3 vikur. Sjúkdómurinn getur verið misalvarlegur, sumir eru nánast einkennalausir meðan aðrir geta orðið mikið veikir og fengið fylgikvilla.

Grunsemdir um sjúkdóminn fást með læknisskoðun, en staðfesting fæst með mótefnamælingu í blóði eða ræktun veirunnar í munnvatni.

Engin sértækt meðferð er til við hettusótt. Einstaklingum með hettusótt er ráðlagt að drekka vel, vera í hvíld og nota verkjalyf. Halda skal börnum heima þar til einkenni sjúkdómsins hafa gengið yfir. Í alvarlegri tilvikum getur þurft að leggja sjúklinga inn á sjúkrahús.

Alvarlegir fylgikvillar eru sjaldgæfir en geta verið til dæmis; heilabólga, heyrnarskerðing, brisbólga, bólga í brjóstum, eggjastokkum eða eistum. Bólga í síðast töldu líffærunum getur valdið ófrjósemi.

 Unglingar og fullorðnir fá frekar fylgikvilla en börn.

Bólusetning gegn hettusótt hófst hér á landi 1989 sem hluti af barnabólusetningum. Í dag eru börn bólusett gegn hettusótt, mislingum og rauðum hundum í einni sprautu við 18 mánaða og 12 ára aldur. Það gefur góða vörn gegn sjúkdómnum.

Margir einstaklingar fæddir fyrir 1985 fengu hettusótt. Flestir einstaklingar fæddir á árunum 1985-1987 fengu seinni sprautuna í almennri bólusetningu, sumir fengu hettusótt og nokkrir hafa fengið tvær sprautur en aðeins ef óskað var sérstaklega eftir því.

Það er hægt að smitast af hettusótt þrátt fyrir bólusetningu en bólusettir fá líklegast vægari einkenni. 

Fyrirkomulag barnabólusetninga.

Ef grunur er á hettusótt skal hafa samband við næstu heilsugæslustöð

Finna næstu heilsugæslustöð hér.